سیناریۆ چاوەڕوانکراوەکان چین؟

هه‌رێمى كوردستان.. به‌ره‌و دوو ئیداره‌یی یان رێكه‌وتنی پارتی و یه‌كێتی ؟

ماڵپه‌ری پۆله‌تیك 2025.08.26 03:03 PM
3891 جار خوێندراوەتەوە

ماڵپه‌ری پۆله‌تیك

میدیایه‌كی بابه‌تیی بێلایه‌نه‌

سیناریۆ چاوەڕوانکراوەکان بۆ داهاتووی ئاڵۆزییە سیاسییە ناوخۆییەکانی هەرێمی کوردستان.
• ناوەندی ئیمارات بۆ دیراساتی ستراتیجی
✓ سیناریۆی یەکەم،
دووبارە هاوپەیمانیی دوو حیزبە سەرەکییەکە: ئەم سیناریۆیە بەردەوامیی هاریکاریی نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەخۆدەگرێت، پێکهێنانی حکومەتی هەرێم بەپێی ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی تشرینی دووەمی داهاتوو. بەپێی ئەم ڕێککەوتنە، پارتی هەردوو پۆستی سەرۆکایەتیی هەرێم و حکومەت وەردەگرێت، لە کاتێکدا یەکێتی سەرۆکایەتیی پەرلەمان و جێگری سەرۆکی حکومەت، لەگەڵ ژمارەیەک وەزارەتی بەردەکەوێت. هەرچەندە ئەم سیناریۆیە وا دەردەکەوێت، کە زیاتر جێی قبوڵ بێت، بەڵام ڕووبەڕووی ئاستەنگی گەورە دەبێتەوە، دیارترینیان: بانگەشەی هەڵبژاردنەکانی عێراق، کە لەوانەیە ببێتە ڕێگر لە لێکتێگەیشتنەکانی نێوان دوو حیزبەکە، ناکۆکی لەسەر دابەشکردنی پۆستە وەزاری و ستراتیژییەکان، بەتایبەتی وەزارەتە هەستیارەکانی، وەک ناوخۆ و سامانەسروشتییەکان، سەختیی گەیشتن بە لێکتێگەیشتنی خێرا لە سایەی دەستگرتنی نەوەی دووەمی سەرکردەکانی هەردوو حیزب بە جڵەوی کاروبارەکان، بە بەراورد بە سەردەمی سەرۆکی کۆچکردوو [جەلال تاڵەبانی] و [مەسعود بارزانی]، کە ئەمەش ئاڵۆزیی بەڕێوەبردنی پرۆسەی سیاسیی لەژێر سیاسەتی [بادانی باڵ]دا زیاتر دەکات.

رێكه‌وتننامه‌ی ستراتیژیی پارتی و یه‌كێتی له‌ 2007 ئیمزا كراوه‌

✓ سیناریۆی دووەم، دابەشبوونی هەرێم بۆ دوو ئیدارەی سەربەخۆ: ئەم سیناریۆیە ئەوە لەخۆدەگرێت، کە هەرلایەنێک دەست بە دیدگا و داواکارییەکانی خۆیەوە بگرێت، کە لەوانەیە ببێتەهۆی دابەشبوونی کردەیی هەرێم بۆ دوو بەشی سەربەخۆی سیاسیی و ئیداریی. ئەم سیناریۆیە ڕووبەڕووی ئاستەنگی یاسایی و دەستووری دەبێتەوە، دیارترینیان: بوونی ڤیتۆیەکی ڕۆژئاوایی ئەگەرىی، کە ڕێگری لە دابەشبوونێکی تەواوەتیی هەرێم دەکات، بۆ خۆلادان لە دروستکردنی دوو دەسەڵات، کە بکەونە ژێر هەژموونی ڕاستەوخۆی تورکیا و ئێرانەوە، سنوورداریی داهات لە سلێمانی، کە بەشی بەڕێوەبردنی ئیدارەکە بە تەنها ناکات، بەتایبەتی، کە دەروازە سەرەکییەکانی ساغکردنەوەی نەوت لە هەولێر و دهۆکدان.

گه‌ڕاندنه‌وه‌ی دوو ئیداره‌یه‌ی سیناریۆیه‌كی ئاسان نییه‌

✓ سیناریۆی سێیەم، بەردەوامیی لێکنزیکبوونەوەی ناسک و تێکەڵ بە وریایی: ئەم سیناریۆیە بە ئەگەرى بەهێزتر دادەنرێت، لەسەر بنەمای بەردەوامبوونی هاریکاریی ناسکی نێوان دوو حیزبەکە دامەزراوە تا کاتی کۆتاییهاتنی هەڵبژاردنەکانی عێراق، کە بڕیارە لە تشرینی دووەمی [٢٠٢٥] ئەنجام بدرێت، دواتر قۆناغی ڕێککەوتن لەسەر دابەشکردنی پۆستەکان و شایستەی هەڵبژاردنەکان دێت.

لەم ماوەیەدا، هەرلایەنێک هەوڵ دەدات هێزی سیاسیی و پێگەی خۆی لە هەرێمدا بەهێز بکات، بە وریاییەوە مامەڵە لەگەڵ کێشمەکێشە هەڵبژاردنی و سیاسییەکاندا دەکات بۆ خۆلادان لە خلیسکانیان بەرەو پێکدادانی توندوتیژ، خۆگونجاندن لەگەڵ پێشهاتە هەرێمییەکان، وەک ئەگەری هەڵگیرسانی گەڕی دووەمی جەنگی ئیسرائیل-ئێران، ڕەوتی ڕێککەوتنی تورکی-کوردی، ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی عێراق، کە ڕاستەوخۆ کاریگەرییان لەسەر هاوسەنگیی هێزە ناوخۆییەکان دەبێت.
- وەرگێڕان/ د.یادگار عه‌لى ـ مامۆستای زانكۆ


دوایین بابەت

زۆرترین خوێندراو

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ