تاكه‌ لایه‌ن ئه‌گه‌رى زیادبوونی ده‌نگی هه‌یه‌ كێیه‌ ؟

چاره‌نووسی كورسی حیزبه‌كان له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا

سه‌رتیپ جه‌وهه‌ر 2025.11.04 02:02 AM
3426 جار خوێندراوەتەوە

سه‌رتیپ جه‌وهه‌ر

نوسه‌ر و رۆژنامه‌نووس

بەربەهەڵبژاردنین و كورد دەڵێت هەركەس بانگ لە تورگەی خۆی دەكات، عەرەبیش دەڵێن وكل یغنی علی لیلاه. هێشتا بەرچاوروونی تەواوەتی نییە. حزبەكان خەریكی راپرسین، هەندێك دەنگیان دلێرە و هەندێكیش ترسی لەدەستدانی دەنگ و كورسیان هەیە.
بەپێی مەنتقی هەڵبژاردن و دۆخی سیاسی كە ماوەی زیاتر لە ساڵێكە هەڵبژاردن كراوە و حكومەتی نوێی هەرێم دروستنەكراوە، رێژەی چوونە سەر سندوق بۆ ئەم هەڵبژاردنە بەراورد بەرێژەی دەنگدانی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان زۆر كەمتر دەبێت. بێگومان ئەم كەمبوونەوەیەی رێژەی دەنگدەر لەخزمەت زیادبوونی كورسیەكانی هەردوو حزبی دەسەڵاتدارە، چونكە ئەوان دەنگدەرو هەوادارانی خۆیان بە شێوەیەكی رێكخراو دەبەنە سەر سندوقی دەنگدان.
پارتی لە هەڵبژاردنی رابردووی عیراق نزیكەی 800 هەزار دەنگی بەدەستهێناوە، لە هەڵبژاردنی ڕابردووی كوردستانیش بەنزیكەی 800 هەزار دەنگی بەدەستهێناوە، ئێستا بانگەشە یان دروشمیی یەك ملیۆن دەنگی بەرزكردۆتەوە، بەپێی هەموو لێكدانەوەكان زەحمەتە بتوانێت یەك ملیۆن دەنگ بەدەستبهێنێت! بەڵام ئەگەر وەك پێشبینی دەكرێت رێژەی چوونە سەر سندوق كەم بێت، هاوكات بەهۆی ئەو سیستمە نوێیەی هەڵبژاردن كە (سانت لیگۆ)یە، ئەوا پێشبینی دەكرێت پارتی لەنێوان 30 بۆ 32 كورسی بەدەستبهێنێت.

مه‌سرور بارزانی له‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنی حیزبه‌كه‌ی ـ شه‌قلاوه‌


دەنگی یەكێتیی نیشتیمانیی كوردستان رۆشن نییە، بەڵام بەهۆی سیستمی سانت لیگۆ كە لەخزمەت حزبە گەورەكانە و هاوكات بەهۆی دەنگی ناوچە دابڕێنراوەكان بەتایبەتیش پارێزگای كەركوك، بۆیە پێشبینی دەكرێت یەكێتیی لە نێوان 19 بۆ 21 كورسی بەدەستبهێنێت.
واتە هەردوو حزبی حوكمڕان، یەكێتیی و پارتی كورسیەكانیان گۆڕانێكی ئەوتۆی بەسەردا نایەت، بەڵام پێدەچێت ژمارەی دەنگدەرانیان گۆڕانی بەسەردابێت چونكە رێژەی چوونە سەر سندوق كەمتر دەبێتەوە. لێرەو لەوێش ناڕاستەوخۆ پارتی باسی دیزاین دەكات.
ئەوەی جێی مشتومڕە رێژەی دەنگ و ژمارەی كورسی هەردوو حزبی ئۆپۆزسیۆن (نەوەی نوێ‌) بەسەرۆكایەتی شاسوار عەبدولواحید و (رەوتی هەڵوێست) بە سەرۆكایەتی عەلی حەمە ساڵح. حزبەكانی دیكەش بەتایبەت ئیسلامییەكان پێشبینی ناكرێت نە كورسی و نە دەنگەكانیان زیاد بكات. سەبارەت بە حزبەكانی دیكەش، لەنێوانیاندا بەرەی گەل، رەنگە دەنگ بەدەستبێنن، بەڵام زەحمەتە بگاتە كورسیەك چونكە هەم كورسی بۆ پەرلەمانی عیراق دەنگێكی زۆری پێویستە، هەمیش سیستمی سانت لیگۆ لە قازانجی حزبە كەم دەنگەكاندا نییە و هەورازیان بۆ دروستدەكات.

مه‌سرور بارزانی له‌ بانگه‌شه‌ی هه‌ڵبژاردنی حیزبه‌كه‌ی ـ شه‌قلاوه‌


بەپێی هەندێك راپرسی كە لە لایەن حزبەكانەوە كراوە، نەوەی نوێ‌ لەم هەڵبژاردنە لە دۆخێكی ناسەقامگیردایە و پێدەچێت بەشێك لە دەنگەكانی لەدەستبدات.
واتە بە ئەگەرێكی زۆرەوە پێدەچێت تەنها 4 كورسی لەسەر ئاستی عیراق بەدەستبهێنێت! لە بەرامبەردا رەوتی هەڵوێست كە حزبێكی نوێیە و ئاڵای ئۆپۆزسیۆن بوونی هەڵگرتووە، پێدەچێت هەندێك دەنگ زیاد بكات. 
دیار نییە رێژەی زیادبوونەكەی چەندە، بەڵام پێشبینی دەكرێت لەنێوان 3 بۆ 4 كورسی بەدەستبهێنێت. ئەو ژمارانە تەنها پێشبینین و پشتبەستراوە بە هەندێك ڕاپرسی.
هەڵبژاردنی ئەمجارەی عیراق دوای لێدانەكانی ئێران دێت لە لایەن ئیسرائیل و ئەمریكاوە، بۆیە هەموو ئەگەرەكان بەو ئاراستەیەن واشنتۆن مشتوماڵێكی خۆی بكاتەوە لە عێراق. دانانی مارك ساڤایا وەك نوێنەری تایبەت ئاماژەیە بۆ هەوڵی كەمكردنەوەی نفوز و هەژموونی ئێران لە عێراق، ڕەنگە ئەمریكا هەوڵی هەندێك گۆڕانكاری لە عێراق بدات لەوانە؛ چەكدانان یان كەمكردنەوەی رَۆڵی گروپە چەكدارەكانی شیعە (حەشدی شەعبی) هاوكات پێكهێنانی حكومەتێكی نوێ‌ دوور لە هەژموونی ئێران.

هه‌ڵوێست تاكه‌ لایه‌نه‌ پێشبینی زیادبوونی ده‌نگه‌كانی ده‌كرێت

هێنانەدی ئەم ئامانجانە بۆ ئەمریكا ئاسان نییە، چونكە لە لایەك گروپە شیعە كاریگەرەكانی عێراق لەژێر هەژموون و كاریگەری ئێراندان رۆڵ و پێگەیان لە شەقامی شیعەدا هەیە، لەلایەكی دیكە هەموو جومگە سەرەكیی و كاریگەرەكانی حوكمڕانی لە عێراق لەژێر كاریگەری هەژموونی ئێراندان، بەڵام لەبیرمان نەچێت ئەمریكا هۆكاری زۆر كاریگەری بەردەستە بۆ فشاركردن لە عێراق بەتایبەتیش لە ڕووی ئابوریی و داراییەوە، بۆیە پێدەچێت ئەمجارە هەموو هەوڵێك بدات لە نفوز و هەژموونی ئێران كەم بكاتەوە. لە بەرامبەردا ئێران هەوڵی ڕێگریی لەم فشارانەی ئەمریكا دەدات. 
لە دوای هەڵبژاردن بە هەموو شێوەیەك لە ناوخۆی عێراق فشارەكانی دەستپێدەكات. بۆ ئێران پێكهێنانی كابینەی نوێی عێراق پرسێكی گرنگ و چارەنوسسازە و نایەوێت لەوە زیاتر هەژموونی لە ناوچەكە پاشەكشە بكات، بەڵام لەوەدا سەركەوتوو دەبێت یان نا؟ ئەوە دەوەستێتە سەر فشارەكانی ئەمریكا و چۆنیەتی دروستبوونی كابینەی نوێی عیراق.

نه‌وه‌ی نوێ بە ئەگەرێكی زۆرەوە پێدەچێت تەنها 4 كورسی لەسەر ئاستی عیراق بەدەستبهێنێت

یەكێك لە ئەگەرەكان ئەوەیە پارتی و یەكێتیی نەتوانن بگەنە رێككەوتن سەبارەت بەپێكهێنانی كابینەی نوێی عیراق و هەرێم و دوور نەكەونەوە له‌ تەرەفگیریی و لە ململانێی ئیقلیمی و نێودەوڵەتی، ئەوا ئێران فشارەكانی لەڕێی بەغدا بۆسەر هەرێم دەستپێدەكاتەوە، بەتایبەت ساڵی نوێ‌ دووبارە و سەرلەنوێ‌ پرسی بودجە و بەردەوامبوونی ناردنە دەرەوەی نەوتی هەرێم دێتەوە گۆڕێ. 
راستیەك هەیە پێویستە بەرپرسانی پارتی و یەكێتیی بیزانن، ئەویش ئەمریكا هەم نایەوێت هەم ناتوانێت نفوزی ئێران لە عێراق بە تەواوی بنبڕبكات، ڕەنگە تەنها لاوازی بكات، بۆیە پێویستە لەسەر هەردوو حزب ئەزموونی پێكهێنانی كابینەی رابردووی عێراق دووبارە نەكەنەوە و نەبنە تەرفگیری ئیقلیمیی یان نێودەوڵەتیی و تەنها چاویان لەسەر بەرژەوەندی كوردستان بێت.


دوایین بابەت

زۆرترین خوێندراو

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ