مامۆستای زانکۆی راپەرین
ماستەر لە لێكۆڵینهوهی ستراتیژیی
دکتۆرا لە پەیوەندییه نێودەوڵەتییهكان
بەڕیوەبەری سەنتەری بوار بۆ لێکۆڵینەوەی سیاسی و ستراتیژیی
پێشەکی: وەرچەرخانی ستراتیژی لە گۆڕەپانی یەمەندا
دیمەنی سیاسی و سەربازی لە یەمەن لە کۆتاییەکانی ساڵی ٢٠٢٥دا چوووەتە قۆناغێکی نوێوە کە تێیدا ململانێی "ناوخۆیی هاوپەیمانان" جێگەی جەنگی دژ بە حوسییەکانی گرتووەتەوە. پارێزگای حەزرەمەوت، بەهۆی پێگە ستراتیژییەکەی وەک گەورەترین پارێزگای یەمەن و خاوەنی ٨٠٪ی سامانی نەوتی وڵات، بووەتە چەقی کێبڕکێیەکی توند لە نێوان هەردوو جەمسەری هاوپەیمانی عەرەبی (سعوودیە و ئیمارات). ئەم وتارە شرۆڤەی ڕەهەندەکانی ئەم ململانێیە و لێکەوتە جیۆپۆلەتیکییەکانی دەکات.
یەکەم: ململانێی ئابووریی سیاسیی (نەوت وەک بزوێنەر)
کۆنترۆڵکردنی کێڵگەکانی نەوتی "مەسیلە" تەنیا ئامانجێکی ئابوری نییە، بەڵکو ئامرازێکی سیاسییە بۆ سەپاندنی شەرعییەت. جووڵەی "هاوپەیمانی خێڵەکیی حەزرەمەوت" بە سەرۆکایەتی عەمر بن حەبڕیش بۆ ڕاگرتنی بەرهەمهێنانی نەوت، وەک فشارێکی خێڵەکی-سیاسی دەردەکەوێت کە لەلایەن ڕیازەوە پاڵپشتی دەکرێت بۆ ڕێگریکردن لە فراوانبوونی هەژموونی ئەنجومەنی گواستنەوەی باشوور (STC).
لە بەرامبەردا، ئۆپەراسیۆنی "داهاتووی بەڵێندەر" کە لەلایەن ئەنجومەنی گواستنەوەوە دەستی پێکرد، هەوڵێکە بۆ گۆڕینی هاوکێشەی هێز لە بەرژەوەندی پڕۆژەی "جیابوونەوە" لە ڕێگەی کۆنترۆڵکردنی سەرچاوە وزەکانەوە.
دووەم: گۆڕانکارییە مەیدانییەکان و داڕمانی هاوسەنگییە کۆنەکان
سەرهەڵدانی هێزەکانی "نوخبەی حەزرەمی" و "لیواکانی عەمالیقە" و کۆنترۆڵکردنی خێرای شاری سەیئون و فڕۆکەخانەکەی، ئاماژەیە بۆ "گۆڕانکاریی جۆری" لە ململانێکەدا. ئەم پێشڕەوییە سەربازییەی ئەنجومەنی گواستنەوە کە بە پاڵپشتی لۆجستی و سەربازیی ئیمارات (بەکارهێنانی زرێپۆش و تۆپهاوێژی پێشکەوتوو) ئەنجامدرا، بۆشاییەکی گەورەی لە نێوان پێکهاتەکانی ئەنجومەنی سەرکردایەتی سەرۆکایەتی یەمەندا دروست کرد. بەرزکردنەوەی ئاڵای دەوڵەتی پێشووی باشوور لەسەر دامەزراوە حکومییەکان، مانا و ڕەهەندی "کۆتاییهاتنی یەکپارچەیی یەمەن" لەو ناوچانەدا دەگەیەنێت.
سێیەم: تێکشانی هاوپەیمانیی ستراتیژی (ڕیاز و ئەبوزەبی)
لێرەدا کێبڕکێیەکە لە ئاستی ناوخۆییەوە دەگۆڕێت بۆ ئاستی هەرێمی:
دۆکتۆرینی سعوودیە: ڕیاز پارێزگای حەزرەمەوت وەک "هێڵی سوور" و قووڵاییەکی ئەمنی بۆ خۆی دەبینێت. دروستکردنی هێزەکانی "درع الوطن" (قەڵای نیشتمان) و ناردنی شاندی سەربازی بۆ سەیئون، هەوڵێکی ڕاستەوخۆیە بۆ ڕێگریکردن لە دروستبوونی قەوارەیەکی سەربازیی نەیار لەسەر سنوورە باشوورییەکانی.
ستراتیژی ئیمارات: ئەبوزەبی کار لەسەر کۆنترۆڵکردنی کەناراوەکان، بەندەرەکان (وەک موکەلا و نیشتون) و دوورگە ستراتیژییەکان (وەک برێم) دەکات. ئامانجی ئیمارات دروستکردنی ناوچەیەکی هەژموونی دەریاییە کە لە دەریای سوورەوە بۆ دەریای عەرەب درێژ دەبێتەوە، ئەمەش لە ڕێگەی پاڵپشتیکردنی هێزە لۆکاڵییە وەفادارەکانەوە دەبێت.
چوارەم: پەرەسەندنی سەربازی و پەیامە ئاسمانییەکان
هێرشە ئاسمانییەکەی هێزەکانی هاوپەیمانی (بە ڕابەرایەتی سعوودیە) بۆ سەر بەندەری موکەلا لە کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، وەرچەرخانێکی مەترسیدارە. ئامانج لێی پەکخستنی ئەو بارە چەکانە بوو کە لە "فوجەیرە"وە هاتبوون. ئەم هێرشە تەنیا کردارێکی سەربازی نەبوو، بەڵکو "پەیامێکی توندی جیۆپۆلەتیکی" بوو لە ڕیازەوە بۆ ئەبوزەبی، کە تێیدا سعوودیە ئامادەیی خۆی نیشان دا بۆ بەکارهێنانی هێزی ڕەق لەپێناو پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی لە یەمەندا.
پێنجەم: ئاسۆی جیۆپۆلەتیکی و پڕۆژەی " دەوڵەتەکان"
لە ڕوانگەیەکی فراوانترەوە، ئەوەی لە یەمەن ڕوودەدات ناتوانرێت لە گۆڕانکارییەکانی "قۆچی ئەفریقا" و کێشەکانی دەریای سوور جیا بکرێتەوە. تیۆرییەکی سیاسی هەیە کە باس لە "پارچەپارچەکردنی دەوڵەتانی دەوروبەری دەریای سوور" دەکات (سودان، سۆماڵ، یەمەن). لاوازکردنی دەوڵەتی ناوەندی لەم ناوچانەدا و دروستبوونی "میکرۆ-دەوڵەت" یان قەوارەی نیمچە سەربازی، خزمەت بەو پڕۆژە نێودەوڵەتییانە دەکات کە دەیانەوێت ئیسرائیل وەک تەنیا هێزی سەقامگیر و باڵادەست لە ناوچەکەدا بمێنێتەوە. لێدوانەکانی هەندێک لە ناوەندە فکرییەکانی ڕۆژئاوا سەبارەت بە دانپێدانانی "باشووری یەمەن" لە دوای "سۆماڵیلاند"، ئاماژەیەکی ڕوونن بۆ ئەم ئاڕاستەیە.
دەرەنجام و پێشبینییەکان
تەنگژەی حەزرەمەوت نیشانەیەکە بۆ داڕمانی کۆتایی "ڕێککەوتنی ڕیاز" و لاوازبوونی یەکجاریی حکومەتی شەرعی. یەمەن لە بەردەم دوو سیناریۆدایە:
دابەشبوونی فەرمی: سەپاندنی ئەمری واقع لەلایەن ئەنجومەنی گواستنەوەوە بە پاڵپشتی هەرێمی، کە دەبێتە هۆی دروستبوونی دەوڵەتێکی نوێ لە باشوور.
پێکدادانی ڕاستەوخۆی هاوپەیمانان: ئەگەر سعوودیە هەست بکات هەژموونی لە یەمەن بە تەواوی لەدەست دەدات، ڕەنگە پەنا بۆ ڕێکاری سەربازی و ئابووری توندتر ببات بەرامبەر بە لایەنە پاڵپشتیکارەکانی ئەنجومەنی گواستنەوە.
لە هەردوو بارەکەدا، حەزرەمەوت وەک کلیلی نەخشەی نوێی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ناوچەی دەریای سوور دەمێنێتەوە.
