جوگرافیا یەکێکە له گرنگترین هەڵسەنگاندنەکانی سەرکردایەتی و هێزی دەوڵەت، چونکە شوێن و ڕووبەر و تایبەتمەندییەکانی دەتوانێت دەرئەنجامی شەڕ بگۆڕێت.
شەری ئێران و ئیسرائیل-ئەمریکا، بە شەڕێکی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو وەسف دەکرێت، لێرەدا ئەمریکا-ئیسرائیل خاوەنی هێزێکی پێشکەوتووی ئاسمانین (کە دەتوانێت بگات بە قوڵایی دڵی ئێران) و تەنکنەلۆژیای زانیاریي و دەزگای هەواڵگری پێشکەوتوو و ژیری دەستکرد، بەڵام هەموو ئەم توانا و پێشکەوتنانە برِیاردەری کۆتایی نین لەم شەرەدا.
ئێران وڵاتێک نیيە تەنها بە هێزی ئاسمانی و زانیاری هەواڵگرسی لەپێی بخەن و خۆی ڕادەست بکات، لۆژیکی قوڵتری ئەم ئەم ڕووداوە لە جوگرافیادا نیشتووەتەوە.
ستراتیژی ئێران مامەڵەکردنە لە گەڵ توانا جوگرافییەکەیدا، ئێران خاوەنی ڕووبەرێکی فراوانە کە زیاترە لە 1.6 ملیۆن کیلۆمەتر چوارگۆشە، پێکهاتووە لە زنجیرە چیاکانی ئەلبورز لە باکوری وڵات و زنجیرە چیای زاگرۆس لە باکوری خورئاوا بەرەو باشوری خورئاوای وڵات درێژدەبێتەوە، ئەم زنجیرە چیایانە بەرگرییەکی سروشتی بەهێزە و لە ڕووانگەی جیۆلۆجییەوە جێگەی بایەخە چونکە لە بەردی ئاگرین پێکهاتوون و لە قوڵایی چیاکاندا کۆگای موشەکی هەیە، هەروەها تایبەتمەندی ئاووهەوایی ئێرانیان فرەڕەنگ کردووە.
لەگەڵ ئەوەشدا ناوەوەی ئێران پێکهاتووە لە هەردوو بیابانی لووت و کەبیر، کە توانای مانەوە تێیدا سنووردارە، پاشان باشوری ئێران خاوەنی ئاووهەوایەکی گەرم و زیاتر ناوچەی دەشتاییە، لەگەڵ ئەوەشدا خاکی ئێران خاکێکی نیشتەنیکردی بەپیتە، بە بوونی ئاووهەوای هەمەڕەنگ و خاکی بەپیت، بووە بە دەوڵەمەندترن وڵات لە ڕووی کشتوکاڵییەوە.
بە بەراورد لەگەڵ دەوڵەتە بچووکەکان، ئێران "قوڵایی ستراتیژيی" هەیە، زەویە تەختەکانی ناوەڕاست و بیابانەکان و شاخەکانی ناوەوە و سنوری وڵات، ڕێگە بە جووڵە و شاردنەوەی ژێرخانی گرینگ دەدات و تا زیاتر بچینە ناوەوەی وڵات، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان ئاڵۆزتر دەبن.
سروشتی بەهێزی ئێران، بوونی دەریا و ڕووبەری ئاوی فراوانە، ڕووبەرە ئاووییەکان هێز و پێگەی نێودەوڵەتییان بە ئێران بەخشیووە، ئەم وڵاتە کةنارە ئاوییەکانی زیاترە لە 2800کم، لە باکورەوە دەریای قەزوینە، لەم ڕێگەیەوە هاوسنورە لەگەڵ هەریەک لە وڵاتانی ڕوسیا و تورکیا و پاکستان، لە باشورەوە کەنداوی فارس و دەریای عەدەن، لەم ڕێگەیەوە دەگات بە زەریای هندی و لەوێشەوە بە وڵاتانی ئوسترالیا و باشوری خۆرهەڵاتی ئاسیا و چین.
گەرووی هورمز کە 1/5ی نەوتی جیهانی تێدایە، خاڵێکی ستراتیژی کۆنترۆڵکردن و ئاراستەکردنی شەرە، کە ئێران بەباشی سودی لێوەرگرتووە و وزە و ئابوری جیهانی خستووەتە مەترسییەوە، نائارامی دروست کردووە، هەروەها گەرووی هورمز تەنیا بەشێکە لە هاوکێشەکە، چونکە هەڵکەوتەی جوگرافیای ئێران وایکردووە بە ئاسانی بتوانێت کەشتیی گەلی بازرگانی گەرووی بابولمەندةب لە دەریای سوور- کەنداوی عەدەن کە 10 بۆ 12%ی بازرگانی جیهانی و ملیۆنان بەرمیل نەوتی هەڵگرتووە و پەکبخات و تێچووی جیهانی وزە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد بکات.
هەڵکەوتەی جوگرافیای ئێران بەپێی تیۆری جیۆپۆلتیکی ماکندەر، دەکەوێتە دڵی زەوی، هەموو وڵاتێکی زلهێز ئامانجیەتی پێگە و ڕۆڵی هەبێت لەم خاکەدا، چونکە باڵادەستی لەم خاکەدا باڵادەستییە بەسەر خۆرهەڵاتی ئاسیا، ئاسیای ناوەڕاست و کەنداوی فارس.
