په‌یوه‌ندییه‌كانی روسیا ـ توركیا به‌ره‌و تونێلێكی داخراو

پۆتین، دێوه‌زمه‌ی ڕۆحی ئه‌ردۆغان

شادمان رۆسته‌م 2020.02.05 09:59 AM
266 جار خوێندراوەتەوە

شادمان رۆسته‌م

نوسه‌ر
چاودێری سیاسیى

ئه‌ردۆغان دوشه‌ممه‌ی ئه‌م هه‌فته‌یه‌ كاتێك له‌ كێڤ به‌ته‌نیشت فولودیمیر زیلینسكی سه‌رۆكی ئۆكرانیا ڕاوه‌ستا بوو، ئه‌یزانی له‌ كوێیه‌ به‌ڵام پێده‌چێت بیری چوبێته‌وه‌ په‌یام بۆ كێ ئه‌نێرێت!
له‌كێڤ دوایی ئیمزاكردنی چه‌ند گرێبه‌ستێكی سیاسی و بازرگانی و له‌نێویاندا گرێبه‌ستێك بۆ پشتیوانی هێزی سه‌ربازی ئۆكرانیا كه‌ شه‌ڕیان دژی هێزه‌ لۆكاڵییه‌كانی نزیك له‌ ڕوسیا و خودی هێزی سه‌ربازیی ڕوسی كردووه‌، ئه‌ردۆغان له‌ به‌رامبه‌ر هێرشی هێزه‌كانی به‌شار ئه‌سه‌د بۆ ئیدلیب و كوژرانی چه‌ند سه‌ربازێكی توركی له‌و شاره‌، هه‌ڕه‌شه‌ی تۆڵه‌كردنه‌وه‌ی كرده‌وه‌ و هه‌ر به‌هه‌مان تۆن په‌یامی نارد بۆ ڕوسه‌كان كه‌ له‌سه‌ر ڕێگه‌یان نه‌وه‌ستن! ئه‌ردۆغان هه‌ر له‌وێ قسه‌ی له‌سه‌ر نیوه‌ دورگه‌ی قرم كرد و پشتیوانی بۆ تاتاره‌كانی ئه‌و نیوه‌ دورگه‌یه‌ ده‌ربڕی و دوپاتیكرده‌وه‌ كه‌ ئه‌وان سه‌ربه‌خۆیی ئه‌و نیوه‌دورگه‌یه‌ دان پیانانێن، كه‌ له‌لایه‌ن هێزه‌كانی نزیك له‌ ڕوسیا كۆنترۆڵكراوه‌!

ئه‌ردۆغان له‌ ڕۆژێكدا دوو جار هه‌ڕه‌شه‌ی له‌ كرملین كرد، جارێك كه‌ ڕوسه‌كان له‌سه‌ر ڕێگه‌یان نه‌وه‌ستن كاتێك له‌ سوریا ڕوبه‌ڕوی هێزه‌كانی به‌شار ئه‌سه‌دی هاوپه‌یمانیان ده‌بێته‌وه‌، جارێكیش به‌ تاتاره‌كانی قرم و كێشه‌ی ئه‌و دورگه‌یه،‌ كه‌ بۆ ڕوسه‌كان ئه‌مه‌ی دوه‌میان زۆر هه‌ستیارتره‌!

دیداری ئه‌ردۆغان له‌گه‌ڵ مسته‌فا عه‌بدولجه‌میل ئۆغلۆ سه‌ركرده‌ی ته‌تاره‌كانی دورگه‌ی قرم ـ كێڤ / 2020.2.3


كه‌متر له‌ ٢٤ كاتژمێر تێپه‌ڕی بوو به‌سه‌ر ئه‌و قسانه‌ی ئه‌ردۆغان كاتێك سێرگی لاڤرۆڤ وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ی ڕوسیا، ڕووه‌ گرژه‌كه‌ی وڵاته‌كه‌ی دووباره‌ پیشانی ئه‌ردۆغان دایه‌وه‌ و له‌ هه‌ڤپه‌یڤینێكدا بۆ یه‌كێك له‌ ڕۆژنامه‌كانی وڵاته‌كه‌ی وتی: به‌داخه‌وه‌م له‌م قۆناغه‌دا توركیا نه‌یتوانیووه‌ پابه‌ندی به‌شێك له‌و به‌ڵێنانه‌ ببێت كه‌ ئامانجیان چاره‌سه‌ری ڕیشه‌یی قه‌یرانی ئیدلیبه‌ و توركیا نه‌یتوانیووه‌ گروپه‌ ئۆپۆزسیۆنه‌كانی سوریای نزیك له‌ خۆی و گروپه‌ تیرۆریستیه‌كان له‌ یه‌كتر جیابكاته‌وه‌. ناوبراو داوای له‌ توركیا كرد كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی ڕاستگۆیانه‌ پابه‌ندی ڕێككه‌وتنه‌كانی نێوان پۆتین و ئه‌ردۆغان ببێت.

په‌یامه‌كه‌ی سێرگی لاڤرۆڤ زوو ده‌گات به‌ ئه‌ردۆغان و ناوبراو به‌هۆش خۆی ده‌هێنێته‌وه‌، هه‌ربۆیه‌ ئه‌مڕۆ له‌ ئاسمانه‌وه‌ و له‌كاتی گه‌ڕانه‌وه‌ی له‌ كێڤ و پێش گه‌یشتنه‌وه‌ی به‌ فڕۆكه‌خانه‌ی وڵاته‌كه‌ی په‌یامێكی نه‌رم و ته‌واو جیاوازی نارد بۆ ڕوسه‌كان و داوایكردن كه‌ كێشه‌ی ئیدلیب به‌گفتوگۆ چاره‌سه‌ر بكرێت و پێویست به‌ توڕه‌ بوون ناكات!

ئه‌ردۆغان له‌ به‌شی زۆری وتار و لێدوانه‌كانی هه‌ڕه‌شه‌ و زمانێكی تونده‌ به‌رامبه‌ر یار و نه‌یاره‌كانیشی به‌كارده‌هێنێت، وێڕای وڵاتانی ناوچه‌كه،‌ ئه‌مریكا و زۆرێك له‌ وڵاتانی ئه‌وروپا و خودی یه‌كێتی ئه‌وروپاش كه‌وتونه‌ته‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ و لێدوانه‌ تونده‌كانی. له‌ به‌رامبه‌ردا ئه‌و وڵاتانه‌ یان بێده‌نگیان هه‌ڵبژاردوه‌ یان به‌شێوه‌یه‌كی دیپلۆماسی وه‌ڵامی ئه‌ردۆغانیان داوه‌ته‌وه‌. ئه‌ڵبه‌ته‌ به‌شێكی به‌رده‌وامی ناوبراو له‌وشێوازی وتاردانه‌ په‌یوه‌ندی به‌ وه‌ڵامی به‌رامبه‌ره‌كانییه‌وه‌ هه‌یه‌. به‌هه‌ر حال ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی حه‌وسه‌ڵه‌ی نییه‌ به‌رامبه‌ر لێدوانه‌كانی، ڕوسیایه‌، هه‌ر بۆیه‌ ناوبراو ته‌واو به‌ به‌ئاگاییه‌وه‌ قسه‌ له‌سه‌ر وڵاته‌كه‌ و به‌رژه‌وه‌ندییه‌كانی پوتین ده‌كات.

لە ٢٤ی ١١ی ٢٠١٥ ھێزی دژە ئاسمانی توركی، فڕۆكەیەكی Su-24 ی ڕوسی لە نزیك سنوری وڵاتەكەیان لەگەڵ سوریا خستەخوارەوە، سەرەتا ئەردۆغان بەشانازییەوە دەستخۆشی لە تیمی تەقەكەر كرد و هه‌ڕه‌شه‌ی هه‌مانكاردانه‌وه‌ی كرد له‌ ‌ئه‌گه‌ری دووباره‌ بوونه‌وه‌ی وه‌ك ئه‌و وتی "به‌زاندنی سنوری ئاسمانی" وڵاته‌كه‌یان.
بەڵام شاڵاوی كاردانەوەكانی پۆتین و ڕوسیا كه‌ خۆی له‌ بایه‌كۆتی كاڵای توركی و ئامۆژگاری گه‌شتیارانی ڕوسی كه‌ گه‌شت بۆ توركیا نه‌كه‌ن ده‌بینیه‌وه‌، ئەردۆغانی ناچار بە پۆزشھێنانەوە و قەرەبووكردنەوەی فڕۆكەكە و فڕۆكەوانەكانیش كرد و دواتر ناوبراو بێبه‌ری خۆی له‌و هێزه‌ ده‌ربڕی كه‌ فڕۆكه‌كایان خسته‌خواره‌وه‌ و تۆمه‌تباریكردن كه‌ سه‌ربه‌ بزوتنه‌وه‌ی گوله‌نن.

مانگی هه‌نگوینی نێوان ئه‌ردۆغان و پۆتین به‌ره‌و كۆتایی ده‌چێت

ئه‌نا بورشیفسكا ئه‌ندام له‌ په‌یمانگای واشنتۆن و شاره‌زای سیاسه‌تی ڕوسیا بۆ ڕۆژهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست، به‌شێكی ئه‌و هه‌ستیارییه‌ی ئه‌ردۆگان و توركیا به‌رامبه‌ر به‌ پۆتین و كرملین ئه‌گێڕێته‌وه‌ بۆ په‌یوه‌ندی ڕوسیا له‌گه‌ڵ كورد و به‌تایبه‌ت پارتی كرێكارانی كوردستان، هه‌میشه‌ توركیا ترسی هه‌بوه‌ له‌ په‌یوه‌ندی ڕوسیا و په‌كه‌كه‌ و پشتیوانی ڕوسیا بۆ ئه‌و هێزه‌.

كاتێك سه‌یری لیستی ئه‌و وڵاتانه‌ ده‌كه‌یت كه‌ تا ئه‌مڕۆ ئاماده‌نین په‌كه‌كه‌ وه‌ك ڕێكخراوێكی تیرۆریستی بناسن ئه‌گه‌رچی زۆرنین به‌ڵام ڕوسیا یه‌كێكه‌ له‌ وڵاته‌ كاریگه‌ره‌كانی نێو لیسته‌كه‌، له‌ كه‌یسی ده‌ستگیركردنی ئۆجه‌لاندا ناوی ڕوسیاش دێت چونكه‌ ناوبراو له‌و وڵاته‌ داوای مافی په‌نابه‌ریكردوه‌ و ڕێگه‌ی نه‌درا بمێنێته‌وه‌ به‌ڵام ئۆجالان هیچ ڕه‌خنه‌یه‌كی توندی نه‌بووه‌ بۆ هه‌ڵوێسته‌كه‌یان و بڕیاره‌كه‌یان به‌ كۆمه‌ڵێك به‌ڵێنی توركیاوه‌ ده‌به‌ستێته‌وه‌ كه‌ به‌ ڕوسیای داوه‌ له‌ كێشه‌ی چیچاندا.


دوایین بابەت

زۆرترین خوێندراو

  • ڕۆژ
  • هەفتە
  • مانگ